Ảnh: Cemal Emden

La Cité Radieuse de Marseille

La Cité Radieuse là công trình kiến trúc hiện đại có tầm ảnh hưởng nhất mọi thời đại, được thiết kế bởi kiến trúc sư Le Corbusier, một thành phố thu nhỏ nằm trong toà nhà 18 tầng ở Marseille, CH Pháp.

Hoàn thành vào năm 1952, Le Corbusier đã minh hoạ rõ nét quan điểm “ngôi nhà như một cỗ máy phục vụ cho cuộc sống”, để sau đó áp dụng cho cả một cộng đồng dân cư. Nhìn công trình từ xa như một con tàu viễn dương khổng lồ được làm bằng bê tông. Bên trong tổ hợp này có 337 căn hộ với hơn 1600 cư dân, có hai khu mua sắm, một khách sạn và một sân thượng.

Toà nhà này có nhiều điểm khác biệt so với những dự án trước đó được kiến trúc sư thực hiện, tại đây toàn bộ kết cấu đều là bê tông thô với lớp bề mặt để mộc, sử dụng gỗ ván để định hình bê tông trong quá trình thi công thay vì khung thép, điều này giúp giảm chi phí thực hiện công trình. Thời điểm đó, theo Le Corbusier thì đây là một công trình phục vụ cho cuộc sống hiện đại, thiết kế theo tỷ lệ của con người, áp dụng sự tiên tiến của khoa học kĩ thuật và phô diễn vẻ đẹp của vật liệu bê tông trần.

La Cité Radieuse dài 165m, cao 56m được nâng đỡ bởi một hệ trụ bê tông bề thế. Mặt đứng của công trình được thiết kế dạng lưới, mỗi mắt lưới là một khu ban công căn hộ, cửa sổ tại ban công được bố trí lùi sâu vào trong. Le Corbusier thiết kế tổ hợp ban công này dựa trên hệ Modulor Man do ông đề xuất.

Modulor là một thang đo tỷ lệ nhân trắc học do kiến ​​trúc sư người Pháp gốc Thụy Sĩ Le Corbusier nghĩ ra, dựa trên chiều cao của một người đàn ông (1,829 m) với cánh tay của anh ta giơ lên.

Bên trong toà nhà, mỗi không gian sống được thiết kế như một căn hộ song lập hai tầng với chiều sâu 21m. Từng cặp căn hộ sẽ ghép với nhau, bao quanh một lõi trung tâm, đóng vai trò như một hành lang giao thông không giống như những khu căn hộ thông thường. Ở đây mỗi hành lang sẽ được bố trí cách nhau 3 tầng, do đó cả toà nhà có tổng cộng tối đa chỉ 5 dãy hành lang.

Mặt cắt một cặp căn hộ, mỗi căn thiết kế dạng song lập hai tầng. Nguồn: lecorbusier-worldheritage.org
Mặt cắt toàn nhà với hệ thống hàng lang và các căn hộ song lập. Nguồn: lecorbusier-worldheritage.org
Thăm quan công trình

Thời điểm toà nhà mới hoạt động, toàn bộ tầng 7 và 8 có công năng gồm các cửa hàng, quán ăn và gallery, cũng có thêm cả khu nhà trọ để cư dân có thể mời khách tới ở trải nghiệm. Tới nay, mọi thứ vẫn không thay đổi nhiều, khu nhà trọ đã trở thành khách sạn, nhiều cửa hàng ăn uống trước đây giờ thành các phòng khám y tế hoặc văn phòng thiết kế. Trên tầng thượng, đã từng có rất nhiều tiện ích như nhà trẻ, đường chạy bộ, hồ bơi…nhưng hiện tại không gian này trở thành nơi tổ chức các chương trình nghệ thuật của nhà thiết kế Ora-Ïto.

Công trình này đã trở thành nguồn cảm hứng của rất nhiều người, như trường hợp của Jean-Marc Drut, sống ở căn hộ số 50. “Mỗi ngày, tôi cảm giác như được sống bên trong một tác phẩm điêu khắc”. Năm 2018, Drut đã mời rất nhiều nhà thiết kế và các nghệ sỹ tới trang trí lại căn nhà mình sau đó mở cửa cho công chúng vô thăm. Có vài cái tên khá nổi bật đã từng được Drut mời tới như Jasper Morrison, Ronan & Erwan Bouroullec, hay Konstantin Grcic.

Một dãy hàng lang bên trong toà nhà

Theo Drut: “Do kết cấu toà nhà là một khối bê tông nên việc loại bỏ những bức tường là điều không thể vì việc đó sẽ ảnh hưởng tới kết cấu của toà nhà. Tuy nhiên mỗi nhà thiết kế tới đây họ có thể làm mới lại không gian nội thất, miễn sao không thay đổi màu sắc của những bức tường và tôn trọng những món đồ nội thất hiện trạng.”

Bản vẽ tay phối cảnh công trình của kiến trúc sư Le Corbusier. Nguồn: lecorbusier-worldheritage.org

Ngày nay, La Cité Radieuse vẫn là nơi sinh sống của cộng đồng dân cư. Công trình được tổ chức UNESCO công nhận là di sản thế giới và vẫn là một địa điểm yêu thích khám phá của nhiều kiến trúc sư và những người yêu nghệ thuật. Như góc nhìn của cố kiến trúc sư người Ý Gio Ponti thì La Cité Radieuse là “một tượng đài thực sự trong lịch sử xây dựng của Pháp”.

Nguồn: lecorbusier-worldheritage.org

Sau thành công của La Cité Radieuse de Marseilles, bốn tổ hợp khác đã được xây dựng, ba khu ở Pháp gồm Rezé-les-Nantes (1948-1955), Briey-en-Forêt (1956-1963) và Firminy (1959-1967), một khu ở Đức được thực hiện tại Berlin -Charlottenburg (1956-1958).


Ảnh:
Cemal Emden

Xem thêm
MIA Design Studio