Ảnh: Triệu Chiến

Làng Nôm có diện tích khiêm tốn chỉ 15 ha, vùng đất này lưu giữ một quần thể kiến trúc cổ kính, lâu đời vùng đồng bằng Bắc bộ. Trong đó, đình Tam Giang, chùa Nôm đã được công nhận là di tích cấp quốc gia từ năm 1994. Các công trình kiến trúc cổ khác như chợ Nôm, cầu đá, văn chỉ làng, giếng nước cổ, cổng làng, nhà cổ, lễ hội làng, hệ thống nhà thờ của các dòng họ đều có tuổi đời hàng trăm năm.

Làng Nôm xưa kia là Trại Đồng Cầu, còn có tên gọi khác là làng “buôn xứ Bắc”, bởi người dân làng Nôm từng có nghề buôn đồng nát, chuyên cung cấp nguyên liệu và tiêu thụ sản phẩm của những làng nghề đúc đồng nổi tiếng như làng Lộng Thượng (Văn Lâm), làng Đại Bái (Bắc Ninh).

Cổng làng

Điểm đến đầu tiên khi ghé làng Nôm đó là Cổng làng, tuổi đời trên trăm năm, với 4 trụ vuông chắc chắn, hai bên cổng như cuốn thư cách điệu với nhiều hoa văn, họa tiết tinh xảo. Người dân có thể tránh mưa, tránh nắng trong lòng chiếc cổng này. Trên cổng làng đắp 3 chữ nổi “Đồng Cầu Nôm”.

Đình làng Nôm mang nét kiến trúc hội quán Phúc Kiến của người Hoa

Bước qua cổng làng, vào đình Tam Giang rợp mát bóng đa cổ thụ, soi bóng bên hồ nước trong xanh, công trình mang nét đặc trưng của làng quê vùng đồng bằng Bắc bộ xưa. Đình Tam Giang được xây dựng cách đây khoảng 250 năm với lối kiến trúc “nội công, ngoại quốc” truyền thống.

Cấu trúc nhà thờ họ theo lối kiến trúc cổ vùng đồng bằng Bắc Bộ với nhà rộng 5 gian

Do làng từng có nghề buôn bán đồng nát, làm ăn khấm khá nên nhiều gia đình ở Nôm trở nên giàu có, đó cũng là lý do ở làng có rất nhiều nhà thờ họ do con cháu làm ăn khấm khá rồi cất dựng cho bề thế. Xung quanh hồ nước diện tích khoảng 1 ha, có tới 9 nhà thờ họ cùng nhìn ra hồ. Cấu trúc nhà thờ họ theo lối kiến trúc cổ với nhà rộng 5 gian, 3 gian giữa thờ cúng, 2 gian bên để nghỉ ngơi, nhà lợp ngói ta, có cổng cao chắc chắn.

Nhà thờ họ quanh hồ trung tâm làng Nôm
Nét cổ trong làng

Cách cổng làng Nôm hơn 100 m có một cây cầu đá bắc qua sông Nguyệt Đức, nối làng với chùa, chợ Nôm. Cầu có 9 nhịp, mặt cầu gồm 36 phiến đá xanh ghép lại bằng phẳng, kê lên những thanh đỡ bằng đá nằm ngang, gác lên các chân cột đá. Hai đầu mỗi thanh đỡ nhô ra trạm khắc hình đầu rồng tinh xảo. Hai bên đầu cầu có bậc làm bằng gạch để dân làng xuống sông giặt giũ, rửa chân tay mỗi khi đi làm đồng về. Có tuổi đời gần 300 năm song cầu đá làng Nôm vẫn còn khá vẹn nguyên.

Cầu đá làng Nôm

Chùa Nôm nằm cách cầu không xa, được xây dựng trong một rừng thông xưa nên còn được gọi là Linh thông cổ tự. Với tuổi đời hàng trăm năm, trong chùa có tới 120 pho tượng bằng đất. Dù không ít lần bị ngập chìm trong các cơn đại hồng thủy, song số tượng đất vẫn không tồn tại cho tới ngày nay.

Toàn cảnh chùa Nôm
Chùa nhìn từ cổng chính
Tượng bên trong chùa Nôm
Chợ làng Nôm

Nội dung:
TTH

Ảnh:
Triệu Chiến

Xem thêm
Đình Chu Quyến, Hà Nội