Nguồn: Workagile

Le Corbusier

Những chuyến đi thời tuổi trẻ của kiến ​​trúc sư, nhà quy hoạch đô thị kiêm nghệ sĩ Le Corbusier đã có ảnh hưởng lớn đến sự nghiệp sau này và cả triết lý sống của ông. Trong cuộc đời mình ông đã tới nhiều nơi trên thế giới, nghiên cứu và thực hiện nhiều ý tưởng để tận dụng tiến bộ vĩ đại của nền văn minh hiện đại và chống lại chính mặt trái của nó với xã hội. Ngày nay, chúng ta có thể đi từ Pháp đến Ấn Độ để quan sát các thử nghiệm của ông ấy, nhưng để hiểu rõ hơn về ý định của ông, tốt nhất là hãy nhìn lại những dự án đầu tiên.

Le Corbusier, tên thật là Charles-Édouard Jeanneret-Gris, sinh năm 1887 ở thị trấn nhỏ La Chaux-de-Fonds, Thuỵ Sĩ. Le Corbusier xuất thân từ một gia đình làm đồng hồ và nhạc sĩ. Cảm thấy bị bó buộc trong thị trấn nhỏ bé và bảo thủ, chàng trai Charles-Édouard lên đường từ lúc còn rất trẻ, điểm đến đầu tiên là Ý và sau đó là Đông Âu. Chàng thanh niên niên 24 tuổi thực hiện hành trình thứ hai vào năm 1911, lần này tuyến đường kéo dài từ Berlin đến Prague, xuôi dòng Danube qua Vienna, qua Balkan, tới Istanbul, tới Athens và trở lại qua Pompeii và Rome.

Với hành trang là một cuốn sổ tay, máy ảnh và ống nhòm, Charles-Édouard đã quyết tâm nghiên cứu về thế giới hình thành sau cuộc Cách mạng Công nghiệp. Đây là thời đại đầy rẫy những biến động và đang trên bờ vực sụp đổ xã ​​hội. Các trung tâm đô thị như Paris và Berlin đang phải vật lộn với sự mở rộng quá nhanh và kèm theo đó là các khu ổ chuột. Hệ thống giá trị xã hội dựa trên nghề thủ công tan rã, vùng đất Thuỵ Sĩ quê hương ông cũng không không nằm ngoài xu hướng. Thực chất, những chuyến đi của ông trở thành một cuộc tìm kiếm nguồn gốc và ý nghĩa trong một thế giới đang dần đánh mất cả hai.

Theo như những ghi chép trong chuyến hành trình đầu được công bố trong cuốn Voyage d’Orient, Le Corbusier đã viết và vẽ rất nhiều, miêu tả những phong cảnh ông nhìn thấy và người sống ở đó. Ông dành nhiều thời gian hơn cả để nghiên cứu các công trình kiến trúc. Ông dành sáu tuần ở Athens, nghiên cứu và vẽ Parthenon, một công trình được ông mô tả là machine à émouvoir (cỗ máy khơi dậy cảm xúc) và bên cạnh đó là lời tuyên bố nổi tiếng của ông về nhà ở amachine à habiter (cỗ máy dành cho người sống).

Ông cũng nghiên cứu hình khối của các tòa nhà và cách tận dụng tối đa ánh sáng và không gian. Thông qua nhiều bản vẽ và mô tả, ông đã tái tạo hiệu ứng ánh sáng đầy cảm hứng dưới mái vòm khổng lồ của Hagia Sophia ở Istanbul. Ký ức khó quên này có thể thấy rõ ở một số công trình của ông, phải kể đến một trong số những thiết kế cuối cùng của ông cho một nhà thờ ở Firminy, miền trung nước Pháp.

Bên cạnh trải nghiệm về những cấu trúc vĩ đại, công trình của ông còn sở hữu một lượng lớn chất liệu dân gian mà ông bắt gặp trên đường đi. Ông đặc biệt chú ý đến nước vôi trắng được sơn bên ngoài ở khắp các công trình của người giàu lẫn người nghèo. Ông ca ngợi nhiều về tính kinh tế và tính linh hoạt của nó. Ảnh hưởng từ những quan sát này có thể thấy ở các công trình ban đầu của ông như biệt thự Savoye và nhà nguyện nổi tiếng của ông tại Ronchamp, mãi cho đến thời kỳ ông bắt đầu sử dụng bê tông thô với lối kiến ​​trúc thô mộc sau này.

Mặc dù tiếp xúc với nhiều văn hóa từ sớm và luôn có quan điểm tiến bộ, Le Corbusier không thể hiện một quan điểm chính trị rõ ràng. Vào những năm 1920, ông mạnh mẽ ủng hộ việc phá hủy trung tâm thành phố Paris để nhường chỗ cho một loạt các tòa nhà chọc trời. Đầu những năm 1930, ông từng gửi một bản thiết kế cho Cung điện Liên Xô ở Moscow, để xây dựng lại từ đống đổ nát của một nhà thờ từ thế kỷ 19 bị Stalin phá hủy. Trong Thế chiến II, ông tham gia một ủy ban kế hoạch của chính phủ bù nhìn Vichy của Pháp sau khi bị Đức chiếm đóng, đồng thời làm cố vấn kỹ thuật cho một chính sách ưu sinh.

Cuối cùng, những quan điểm gây tranh cãi về đạo đức này cũng nhường chỗ cho một viễn cảnh giác ngộ hơn. Chứng kiến ​​sự dịch chuyển dân số lớn chưa từng có sau Thế chiến I (và thậm chí còn hơn thể sau Thế chiến II), Le Corbusier càng có mong muốn được xây dựng cho càng nhiều người càng tốt. Cho dù là công nhân tại khu bất động sản Weissenhof ở Stuttgart, các gia đình đa sắc tộc ở Marseille hay các tu sĩ Dominican ở La Tourette ngoại ô Lyon, động lực chính của ông luôn là kết hợp những tiến bộ mới nhất với những thứ đã được chứng minh là tốt trong quá khứ. Thật may là những đóng góp danh dự của ông đã đứng vững trước thử thách của thời gian.

Le Corbusier qua đời vì một cơn đau tim vào năm 1965 khi đang bơi trên biển, 55 năm sau khi viết Voyage d’Orient và một năm trước khi cuốn số tay được xuất bản lần đầu tiên. Các công trình của ông đã trở thành địa điểm hành hương theo cách riêng của chúng, truyền cảm hứng cho các thế hệ tiếp theo, với một cuốn sổ trên tay, trải nghiệm trực tiếp công trình và hình thành góc nhìn của riêng họ.

Như một câu Le Corbusier đã viết không lâu trước khi ông mất, “Những người khác không quan tâm – nhưng chẳng phải bạn đã nhìn sao!”


Tác giả:
Dustin Cosentino

Xem thêm
Bảo tàng lịch sử tự nhiên Chiết Giang